در سیستمعاملهای لینوکسی، نصب، بروزرسانی و مدیریت نرمافزارها از طریق ابزارهایی به نام مدیریتکننده بسته (Package Manager) انجام میشود. یکی از مهمترین این ابزارها در توزیعهای مبتنی بر RPM، دستور YUM است.
YUM یکی از شناختهشدهترین ابزارهای مدیریت بسته در دنیای لینوکس محسوب میشود و سالها نقش اصلی را در توزیعهایی مانند CentOS و Fedora ایفا کرده است.
YUM چیست؟
YUM مخفف عبارت Yellowdog Updater, Modified است. این ابزار یک رابط (Front-End) برای سیستم مدیریت بسته RPM محسوب میشود. به بیان ساده، YUM مسئول مدیریت فایلهای نرمافزاری با پسوند .rpm است.
YUM فرآیندهای زیر را برای کاربر ساده میکند:
-
نصب نرمافزار
-
حذف نرمافزار
-
بروزرسانی بستهها
-
مدیریت وابستگیها (Dependencies)
-
جستجوی نرمافزارها در مخازن
YUM چگونه کار میکند؟
YUM از طریق مخازن نرمافزاری (Repositories یا Repo) کار میکند. مخزن نرمافزاری مجموعهای از بستههای آماده نصب است که معمولاً روی سرورهای راهدور قرار دارند.
کاربر از طریق اینترنت به این مخازن متصل میشود و YUM بهصورت خودکار:
-
بسته مورد نظر را پیدا میکند
-
وابستگیهای لازم را بررسی میکند
-
فایلهای مورد نیاز را دانلود میکند
-
نصب را انجام میدهد
همچنین امکان ایجاد مخزن محلی روی سیستم نیز وجود دارد، که در شبکههای داخلی یا سرورهای سازمانی کاربرد زیادی دارد.
نقش YUM در توزیعهای لینوکس
YUM سالها ابزار اصلی مدیریت بسته در توزیعهای زیر بوده است:
-
CentOS
-
Fedora (نسخههای قدیمیتر)
-
Red Hat Enterprise Linux (نسخههای قدیمیتر)
این ابزار به دلیل مدیریت خودکار وابستگیها، یکی از پیشرفتهای مهم نسبت به استفاده مستقیم از دستور RPM محسوب میشد.
چرا YUM مهم بود؟
قبل از YUM، کاربران برای نصب نرمافزارها مجبور بودند وابستگیها را بهصورت دستی مدیریت کنند. YUM این فرآیند را خودکار کرد و نصب نرمافزار را بسیار سادهتر نمود.
مزایای YUM:
-
نصب خودکار وابستگیها
-
بروزرسانی کل سیستم با یک دستور
-
مدیریت آسان مخازن
-
پایدار و قابل اعتماد در محیطهای سروری
YUM در مقابل DNF
نسخه مدرنتری از YUM با نام DNF (Dandified YUM) توسعه داده شد. DNF در واقع بازنویسی YUM با عملکرد بهتر، سرعت بالاتر و مدیریت بهینهتر وابستگیها است.
امروزه در توزیعهای جدید:
-
Fedora
-
Red Hat Enterprise Linux
-
CentOS Stream
بهطور پیشفرض از DNF به جای YUM استفاده میشود، هرچند بسیاری از دستورات YUM همچنان سازگار باقی ماندهاند.
تفاوت YUM با APT
| ویژگی | YUM | APT |
|---|---|---|
| نوع بسته | RPM | DEB |
| توزیعها | CentOS, RHEL, Fedora | Ubuntu, Debian |
| مدیریت وابستگی | خودکار | خودکار |
| منبع نرمافزار | Repositories | Repositories |
جمعبندی
YUM یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت بسته در لینوکسهای مبتنی بر RPM است که نصب و بروزرسانی نرمافزار را ساده و قابل اعتماد کرده است. هرچند در نسخههای جدید جای خود را به DNF داده، اما همچنان شناخت YUM برای مدیریت سرورهای قدیمیتر و درک ساختار سیستمهای لینوکسی ضروری است.
اگر با سرورهای لینوکسی، مخصوصاً CentOS یا RHEL کار میکنید، درک عملکرد YUM بخش مهمی از مهارتهای مدیریت سیستم محسوب میشود.